Basis en Vervolg voor Adolescenten + Intervisie

Dit is een 50-uurs cursus (met aanvullend 7x 90 minuten intervisie) die zowel een introductie als een verdieping in de schematherapie behelst.
Schematherapie is oorspronkelijk ontwikkeld als individuele behandeling van volwassenen met persoonlijkheidsproblematiek, met name de borderline en narcistische persoonlijkheidsstoornis. In de loop der tijd zijn er echter nieuwe toepassingen van schematherapie, of technieken uit deze therapie, in de praktijk bedacht. Sommige van deze toepassingen zijn inmiddels aan een kritische wetenschappelijke toets onderworpen, andere bevinden zich nog in het experimentele stadium. Steeds meer wordt schematherapie toegepast bij adolescenten. Vroege onaangepaste schema’s zijn immers al zichtbaar in de adolescentieperiode en hebben invloed op het dagelijkse functioneren van de adolescent. De eerste effectonderzoeken laten positieve resultaten zien.

Gezien de levensfase en het feit dat de adolescent vaak nog thuis woont, is het van belang om enkele gerichte aanpassingen te doen in het werken met adolescenten en hun systeem. In deze cursus wordt dieper ingegaan op de toepassing van de cognitieve, emotiegerichte en gedragsmatige technieken bij adolescenten en hun systeem. In de eerste vier dagen van de cursus maakt de cursist kennis met de theorie onderliggend aan schematherapie en de kernbegrippen basisbehoeften, schema’s, coping en modi. Aan bod komt hoe deze concepten met elkaar verband houden en hoe ze in een casusconceptualisatie (overeenkomstig de holistische theorie van de cognitieve gedragstherapie) gekoppeld kunnen worden aan de klachten en problemen van de cliënt. Overige cursusonderdelen bevatten het hanteren van de therapeutische relatie en het toepassen van emotiegerichte, cognitieve en gedragstechnieken op adolescenten met persoonlijkheidsproblematiek.
In de laatste vier dagen van de cursus wordt dieper ingegaan op de toepassing van schematherapie bij adolescenten. Aan bod komen het toepassen van deze technieken bij complexe casussen, het omgaan met knelpunten bij het maken van een casusconceptualisatie en modusmodel, het omgaan met hardnekkige coping, het omgaan met heftige emoties en zelfkritiek, het werken met het systeem en complexe gezinsinteracties en het hanteren van de therapeutische relatie.

Dag 1:
·       Theorie van schematherapie: Inleiding, basisbehoeften, schema’s en copingstijlen
·       Diagnostische imaginatie
·       Limited reparenting: zorg bieden en richting geven

Dag 2:
·       Theorie van schematherapie: modi
·       Casusconceptualisatie en modusmodel
·       Doelen stellen en behandelplan
·       Limited reparenting: empathische confrontatie en limit setting

Dag 3:
·       Imaginaire rescripting – therapeut rescript
·      Stoelentechniek met een copingmodus
·      Stoelentechniek met een kritische kant

Dag 4:
·       Casusconceptualisatie: Toetsing & bespreking
·       (audio)flashcard
·       Toekomstgerichte imaginatie
·       Historisch rollenspel

Dag 5:
·       Fasering in schematherapie
·       Dialoog met copingmodus
·       Stoelentechniek in middenfase
·       Imaginaire rescripting – cliënt rescript

Dag 6:
·       Omgaan met eigen schema-activatie
·       Limited reparenting: empathische confrontatie met omkerende modus
·       Limited reparenting en imaginaire rescripting: afstemmen op basisbehoeften
·       Differentiatie kritische kanten en cognitieve technieken

Dag 7:
·       Differentiatie boze modi
·       Boos kind laten razen
·       Stimuleren van boosheid in rollenspel
·      Gezinsgerichte schematherapie: modusinteractiecirkel, modisequentie en experiëntieel werken

Dag 8:
·       Techniekentoets
·       Evaluatie therapie: lijnoefening
·      Therapeutische relatie en integratie geleerde vaardigheden

Kennis:
Aan het eind van de cursus heeft de deelnemer kennis over de kenmerkende elementen van de schematherapie (de concepten, therapeutische relatie van Limited Reparenting en de toepassing van cognitieve-, emotiegerichte en gedragstechnieken). De deelnemer heeft inzicht verkregen hoe deze elementen toe te passen in de behandeling van adolescenten met persoonlijkheidsproblematiek, ook als er sprake is van complexe gezinsinteracties en uitdagende situaties in de praktijk. Tenslotte is de deelnemer in staat om een uitgebreide schemagerichte casusconceptualisatie te maken en om op basis daarvan een schematherapeutisch behandelplan op te stellen, uit te voeren en te evalueren, rekening houdend met de verschillende fases in de schematherapie.

Vaardigheden:
Aan het eind van de cursus kan de deelnemer een casusconceptualisatie maken en op basis hiervan een schematherapeutisch behandelplan opstellen. De deelnemer is daarnaast in voldoende mate in staat specifieke methoden en technieken vanuit schematherapie toe te passen in uitdagende situaties in de klinische praktijk, zoals cliënten met sterk vermijdende of overcompenserende gedragspatronen, en kan deze ook toepassen op het systeem.
Om een volledig gekwalificeerd schematherapeut te worden is het noodzakelijk om supervisie te volgen en deel te nemen aan een intervisiegroep met andere schematherapeuten. De intervisiebijeenkomsten die gedurende de cursus samen met enkele groepsgenoten worden georganiseerd tellen mee voor de registratie bij de Vereniging voor Schematherapie. Zie de website van de Vereniging voor Schematherapie (www.schematherapie.nl) voor alle registratie-eisen.

Hulpverleners met een postdoctorale opleiding die werken met adolescenten met persoonlijkheidsproblematiek. Een voorwaarde voor deelname is het hebben van kennis en vaardigheden van cognitieve gedragstherapie.

De cursus richt zich specifiek op degenen die het diploma van een academische masteropleiding in hun bezit hebben in combinatie met één van de volgende kwalificaties:
·   BIG-geregistreerde psychotherapeuten, gz-psychologen, (postmaster) orthopedagogen-generalist, klinisch psychologen en psychiaters óf;
·   Leden van specialistische psychotherapieverenigingen óf;
·   Kinder- en Jeugdpsychologen NIP/SKJ óf;
·   Degenen die in opleiding zijn tot een van de hierboven genoemde kwalificaties.

De volgende accreditaties worden aangevraagd:
ISST
VSt: Vereniging voor Schematherapie
VGCt : vervolgcursus
FGzP : herregistratie KP
NVO/NIP
NVvP: wordt aangevraagd op verzoek
Register Vaktherapeutische Beroepen
VEN

·       Young, J. E., Klosko J.S., & Weishaar, M.E (2020 of 2005: beide edities zijn identiek)
Schemagerichte therapie, Handboek voor therapeuten
Houten: Bohn Stafleu Van Loghum
Tweede, ongewijzigde druk 2020               ISBN 9789036824408
(Of: eerste druk 2005)                            ISBN 9789031343355

·       Roelofs, J., Van Wijk-Herbrink, M. & Boots, M. (2020). Toegepaste schematherapie bij
kinderen en adolescenten. Houten: Bohn Stafleu van Loghum    ISBN 98E79036825276

·       Arntz A., & Jacob G. (2012). Schematherapie, een praktische handleiding.
Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds   ISBN10  9057123541  ISBN13  9789057123542

·       ‘Schematherapie, stapje voor stapje’
Stream met meer dan 70 scènes die de stappen van schematherapie tonen bij kinderen en jongeren, en hun ouders.
Marjolein van Wijk-Herbrink en Remco van der Wijngaart
Te bestellen via: www.schematherapy.nl (let op schematherapy is anders gespeld)

Per cursusdag zal de voorbereiding ongeveer 4 uur kosten. Deze voorbereiding bestaat uit het oefenen met huiswerk van de vorige bijeenkomst, het lezen van de literatuur en het voorbereiden van casuïstiek voor de lesdag.
De intervisiebijeenkomsten vragen elk 1,5 uur, die je samen met je intervisiegroepje inplant.
De schriftelijke toets (uitwerken casusconceptualisatie) bedraagt maximaal 5 uur.

In deze cursus zijn er twee toetsmomenten: een schriftelijke opdracht die halverwege de cursus, een week vóór dag 4, moet worden ingeleverd en een praktijktoets op de laatste dag van de cursus. De schriftelijke opdracht bestaat uit het inleveren van een casusconceptualisatieformulier over een eigen cliënt, inclusief schematherapeutisch behandelplan, plus een casusconceptualisatiemodel. Tijdens de praktijktoets demonstreert elke cursist zijn of haar vaardigheden op het gebied van schematherapie met behulp van een rollenspel.